Waterontharder installeren: stappen, keerklep en afvoer

Mag je een waterontharder zelf installeren?

Ja, zelf installeren is toegestaan, zolang de installatie voldoet aan de regels voor drinkwaterinstallaties²³. Vitens raadt aan om in ieder geval een erkende installateur in te schakelen². Dunea wijst erop dat de kosten voor aanpassingen voor de klant zijn als een ontharder verkeerd is aangesloten³.

Zelf doen scheelt geld: bij Aqmos betaal je dan alleen het toestel en de aansluitset¹⁰. Je draagt wel zelf het risico van lekkage en een foute aansluiting.

Wat heb je nodig om een waterontharder aan te sluiten?

Je hebt aansluitmateriaal voor de waterleiding nodig, een afvoerslang naar het riool, een terugstroombeveiliging en meestal een stopcontact⁹⁷. Aqmos en Boshuis verkopen het aansluitmateriaal als aparte set, net als een installatiegroothandel bij de ontharders die hij verkoopt⁹⁸⁷.

• Gereedschap: buizensnijder, moersleutel, waterpomptang, zaag, boormachine, rolmaat en waterpas⁷⁹.
• Leidingwerk: twee flexibele RVS-slangen, fiberringen en knelkoppelingen voor leiding van 15 of 22 mm⁷.
• Afvoer: een afvoerslang (bij Aqmos van pvc, 12 × 16 mm), een klemzadel of T-stuk, een sifon en pvc-lijm⁹.
• Beveiliging: een CA-terugstroombeveiliging; de handleiding van de groothandel noemt die verplicht⁷.
• Stroom: een stopcontact in de buurt; de AquaCell van Culligan werkt als uitzondering zonder stroom⁹¹⁴.

Controleer vooraf deze punten, zodat je niet halverwege vastloopt.

• Valt je waterdruk binnen de grenzen van de handleiding? De groothandelshandleiding vraagt 2 tot 5,5 bar, Boshuis maximaal 6 bar.
• Ligt de afvoer binnen bereik? Aqmos noemt maximaal 6 meter afstand en 1,20 meter opvoerhoogte.
• Is de plek vorstvrij en staat het toestel niet naast een warmtebron?
• Is de vloer of plank vlak en waterpas, en draagt een plank minstens 45 kg?
• Blijft de watermeter bereikbaar voor de monteur van het waterbedrijf?

Waar plaats je een waterontharder: meterkast, garage of kruipruimte?

De beste plek is direct na de watermeter en vóór de eerste aftakking, zodat het hele huis zacht water krijgt⁹⁷. Boshuis noemt als mogelijke plekken de bijkeuken, keuken, trapkast, meterkast, garage, droge kruipruimte en technische ruimte⁸. Voorwaarde is steeds een vorstvrije ruimte; de groothandelshandleiding vraagt een omgevingstemperatuur van 5 tot 40 °C⁷.

Een garage kan dus, als het er nooit vriest. Brabant Water stelt dat een regenererende ontharder alleen mag staan op plekken die niet kunnen overstromen; plaatsing in de meterput is verboden⁵. Wil je een buitenkraan op hard water houden, sluit de ontharder dan aan na die aftakking⁷.

Kies je voor de meterkast, lees dan eerst waterontharder in de meterkast over maten, afvoer en wat netbeheerders toestaan.

Waterontharder installeren in acht stappen

Hieronder staat de volgorde uit de installatiehandleidingen van Boshuis, Aqmos en een installatiegroothandel; volg altijd de handleiding van je eigen toestel⁷⁸⁹.

1. Hardheid meten. Meet de hardheid van je leidingwater met de testset of vraag de waarde op bij je waterbedrijf⁹. Die waarde heb je straks nodig bij het instellen.
2. Water afsluiten. Sluit de hoofdkraan bij de watermeter en laat de leidingen leeglopen via een aftapkraan⁷.
3. Leiding openmaken. Zaag kort achter de watermeter ongeveer 20 cm leiding uit en ontbraam de uiteinden⁷. De terugstroombeveiliging komt tussen watermeter en ontharder⁴.
4. Slangen en bypass aansluiten. Verbind de flexibele slangen met de bypass van de ontharder en let op de stromingsrichting⁷⁸.
5. Afvoer aanleggen. Leid de spoelwaterslang naar het riool, met een open verbinding en een sifon tegen stank⁷. Waterbedrijf Groningen vraagt een zichtbare tussenruimte van minimaal 2 cm⁴.
6. Overloop aansluiten. Sluit de overloopslang van het zoutvat apart aan onder vrij verval; die slang mag niet omhoog lopen⁷⁹.
7. Vullen en spoelen. Doe water in het zoutvat, open de hoofdkraan langzaam en start een handmatige regeneratie⁹. Controleer elke spoelstap op lekkage⁹.
8. Zout bijvullen en instellen. Vul pas daarna het zout bij, stel de hardheid of het spoelvolume in en laat de kranen lopen tot er geen lucht of troebel water meer uitkomt⁹⁷.

1. Hardheid meten
2. Water afsluiten
3. Leiding openmaken
4. Slangen en bypass aansluiten
5. Afvoer met luchtonderbreking
6. Overloop aansluiten
7. Vullen en spoelen
8. Zout bijvullen en instellen

Bij de installatie mag er niet aan de watermeteropstelling worden gesleuteld⁴. Die is van het waterbedrijf, en hun monteur moet er bij een storing altijd bij kunnen⁴.

Welke terugstroombeveiliging en afvoer zijn verplicht?

Voor een automatisch regenererende ionenwisselaar is een CA-beveiliging noodzakelijk en moet de spoelwaterafvoer onderbroken worden aangesloten¹. Dat staat in een brief van de ILT uit 2019, die verwijst naar NEN 1006 en de Waterwerkbladen¹. Het werkblad voor toestellen is WB 3.8, met de titel Aansluiting en beveiliging van (gevaarlijke) toestellen⁶.

Vitens noemt een luchtscheiding op de afvoer belangrijk en vraagt een Kiwa Water Mark-certificaat of een andere erkende kwaliteitsverklaring². Dunea spreekt van Kiwa ATA of een vergelijkbaar certificaat³. BWT noemt in zijn handleiding een afstand van minimaal 20 mm tussen slang en hoogst mogelijke waterspiegel, volgens EN 1717¹⁵. Meer uitleg over de terugstroombeveiliging staat in de begrippenlijst.

Ontharder en beveiliging samen kosten waterdruk: Dunea noemt ongeveer 0,7 bar drukverlies³. Waterbedrijf Groningen adviseert de beveiligingseenheid minstens één keer per jaar door een installateur te laten controleren⁴. Ligt er geen afvoer in de buurt, lees dan eerst over een waterontharder zonder afvoer.

Hoe stel je de resthardheid in na het installeren?

Na de eerste regeneratie stel je met het mengventiel in hoeveel hard water wordt bijgemengd⁸. De wettelijke ondergrens is een hardheid van meer dan 1 mmol/l, ofwel 5,6 °dH¹³. Als eigenaar van de woninginstallatie ben je zelf verantwoordelijk om daaraan te voldoen¹.

Niet elke handleiding volgt die grens. Boshuis adviseert in zijn handleiding een resthardheid van 3 °dH, terwijl de groothandelshandleiding standaard volledig onthard water levert⁸⁷. Bij dat toestel kun je met de mengkraan tot 40 procent van de inkomende hardheid laten doorlopen⁷. In ons voorbeeld met leidingwater van 12 °dH is dat hooguit 4,8 °dH; vraag de fabrikant dan hoe je boven de wettelijke grens uitkomt.

Ons advies: meet na het instellen de hardheid aan de kraan en herhaal dat na een paar dagen. Hoe je het toestel daarna schoonhoudt, lees je in onderhoud van een waterontharder.

Wanneer laat je een installateur komen?

Laat het werk over aan een installateur als je niet vertrouwd bent met waterleidingen of geen perstang hebt, als de afvoer verder dan 6 meter weg ligt of als er extra leidingwerk nodig is¹⁰⁹. Aqmos rekent € 300 voor een standaardinstallatie binnen 2 meter van de watermeter¹⁰. Bij Culligan is de wachttijd voor een monteur gemiddeld 2 tot 4 weken¹⁴.

Een installateur kent de eisen voor beveiliging en afvoer en levert het werk met garantie op. Wat een installateur verder doet en hoe je offertes vergelijkt, lees je op waterontharder laten installeren. Welke capaciteit je nodig hebt, bereken je vooraf met de tool welke waterontharder past bij mij.

Hoe wij dit hebben onderzocht

We hebben de installatiehandleidingen van Boshuis, BWT en een installatiegroothandel gelezen, plus de installatiepagina's van Aqmos, Culligan en Amysoft^781591412. De regels komen uit de brief van de ILT en de informatie van Vitens, Dunea, Brabant Water en Waterbedrijf Groningen¹²³⁵⁴. Alle bronnen raadpleegden we op 2026-10-28.

Van Waterwerkblad WB 3.8 noemen we alleen de titel; de inhoud nemen we niet over⁶. We hebben zelf geen ontharder geïnstalleerd, dus de stappen vatten fabrikantinstructies samen en vervangen die niet. Meer over onze werkwijze staat op hoe wij vergelijken.

Veelgestelde vragen