A
- Afvoeraansluiting
- Afvoeraansluiting is de verbinding waarmee een waterontharder zijn spoelwater en pekelresten naar het riool afvoert. Brabant Water schrijft voor dat deze afvoer via een zichtbare onderbreking op het riool wordt aangesloten.
B
- Bypass
- Bypass is een omloopleiding of mengventiel bij een waterontharder waarmee een deel van het harde water om het apparaat heen stroomt. Zo stel je een resthardheid in en kun je het apparaat afsluiten voor onderhoud zonder de watertoevoer te onderbreken.
C
- Calcium en magnesium
- Calcium en magnesium zijn de twee mineralen die samen de hardheid van water bepalen. Het Drinkwaterbesluit definieert de totale hardheid als het aantal mmol calcium- plus magnesiumionen per liter.
- Capaciteit (van een waterontharder)
- Capaciteit is de hoeveelheid hardheid die een waterontharder tussen twee regeneraties uit het water kan halen. Fabrikanten drukken dit uit in liters water bij een bepaalde hardheid of in °dH × m³.
D
- °dH (Duitse hardheid)
- °dH (Duitse hardheid) is de eenheid waarin Nederlandse waterbedrijven de hardheid van drinkwater meestal uitdrukken. Eén graad Duitse hardheid komt overeen met 0,18 mmol calcium en magnesium per liter; 1 mmol/l is gelijk aan 5,6 °dH.
- Douchefilter
- Douchefilter is een filterhuis tussen de douchekraan en de slang of handdouche, meestal gevuld met korrels zoals KDF, calciumsulfiet of vitamine C. Het is bedoeld voor huid en haar en verlaagt de waterhardheid niet.
- Drinkwaterbesluit
- Drinkwaterbesluit is de Nederlandse regeling onder de Drinkwaterwet die de kwaliteitseisen voor drinkwater vastlegt. Bijlage A bevat de parameters, waaronder een totale hardheid van meer dan 1 mmol/l bij ontharding en een natriumnorm van 150 mg/l.
- Drinkwaterinstallatie
- Drinkwaterinstallatie is het geheel van leidingen, kranen en toestellen achter de watermeter in een woning, ook woninginstallatie of leidingwaterinstallatie genoemd. De eisen staan in NEN 1006 en de Waterwerkbladen; de eigenaar is zelf verantwoordelijk.
E
- Elektronische ontharder
- Elektronische ontharder is een apparaat dat met een spoel om de waterleiding elektrische of elektromagnetische pulsen door het water stuurt om kalkaanslag te beperken. Het verandert de meetbare waterhardheid niet.
F
- Filterkan
- Filterkan is een kan met een vervangbaar filterpatroon waardoor kraanwater langzaam zakt voordat je het drinkt. Het patroon bevat meestal actieve kool en ionenwisselaarhars en verlaagt de hardheid van het gefilterde drinkwater tijdelijk.
H
- Hard water
- Hard water is drinkwater met veel opgelost calcium en magnesium. Volgens de indeling van Dunea en Waternet spreek je pas vanaf 12 °dH van (vrij) hard water; tussen 8 en 12 °dH is het water gemiddeld.
- Hars (ionenwisselaarhars)
- Hars is het korrelvormige kunststofmateriaal in een waterontharder dat calcium- en magnesiumionen uit het water bindt en natriumionen afgeeft. De hars raakt na verloop van tijd vol en wordt met zout geregenereerd.
- Harsreiniger
- Harsreiniger is een onderhoudsmiddel dat je aan de pekelbak van een waterontharder toevoegt om ijzer, mangaan en organische vervuiling van de hars te verwijderen. Het herstelt de capaciteit van vervuilde hars, maar vervangt geen regulier onderhoud.
I
- Ionenwisselaar
- Ionenwisselaar is de technische naam voor de klassieke waterontharder op zout. Het apparaat leidt water door een harsbed dat calcium- en magnesiumionen vasthoudt en natriumionen afgeeft, waardoor het water zachter wordt.
K
- Kalk
- Kalk is in de context van drinkwater de verzamelnaam voor opgeloste calcium- en magnesiumzouten die bij verwarming neerslaan als calciumcarbonaat. Kalk in kraanwater is niet schadelijk voor de gezondheid.
- Kalkaanslag
- Kalkaanslag is de harde, witte laag calciumcarbonaat die achterblijft wanneer hard water wordt verwarmd of verdampt. Het ontstaat vooral in waterkokers, boilers, vaatwassers en op kranen, tegels en douchewanden.
- Kruipruimte
- Kruipruimte is de lage ruimte onder de begane grond van een woning waar leidingen lopen. Soms wordt een waterontharder hier geplaatst als de meterkast te klein is, maar vocht, kou en bereikbaarheid vragen dan extra aandacht.
- Kraanfilter
- Kraanfilter is een klein filter dat op of onder de keukenkraan wordt gemonteerd en het water voor één tappunt filtert. Het dient vooral voor smaak en geur; de hardheid verandert meestal niet of beperkt.
L
- Leveringsgebied
- Leveringsgebied is het geografische gebied dat door één pompstation of productielocatie van een waterbedrijf wordt gevoed. Binnen een leveringsgebied heeft het kraanwater dezelfde samenstelling en dus dezelfde hardheid.
M
- mmol per liter (mmol/l)
- mmol per liter (mmol/l) is de wettelijke eenheid voor waterhardheid in Nederland. De waarde geeft het aantal millimol calcium- en magnesiumionen per liter water weer; 1 mmol/l komt overeen met 5,6 °dH.
- Meterkast
- Meterkast is de ruimte in een woning waar de watermeter, de hoofdkraan en de aansluitingen voor gas en elektriciteit zitten. Het is de meest gebruikelijke plek om een huishoudelijke waterontharder te plaatsen, direct achter de watermeter.
- Magnetische ontharder
- Magnetische ontharder is een apparaat met permanente magneten dat om of in de waterleiding wordt geplaatst. Het haalt geen calcium of magnesium uit het water en verandert de meetbare waterhardheid niet.
N
- Natrium
- Natrium is het mineraal dat een waterontharder op zout aan het water toevoegt in ruil voor calcium en magnesium. Het Drinkwaterbesluit stelt voor natrium in drinkwater een jaargemiddelde van maximaal 150 mg/l, met een maximum van 200 mg/l.
O
- Onthardingszout
- Onthardingszout is zuiver natriumchloride dat in de pekelbak van een waterontharder wordt gebruikt om de hars te regenereren. Het wordt verkocht als tabletten, blokken of grof zout en is niet hetzelfde als keukenzout of strooizout.
- Omgekeerde osmose
- Omgekeerde osmose is een filtertechniek waarbij water onder druk door een zeer fijn membraan wordt geperst dat de meeste opgeloste stoffen tegenhoudt, inclusief calcium en magnesium. Het levert sterk ontzout water en produceert daarbij spoelwater.
- Ontkalken
- Ontkalken is het verwijderen van kalkaanslag met een mild zuur, zoals schoonmaakazijn of citroenzuur, uit apparaten en van oppervlakken. Dunea adviseert daarbij altijd eerst de reinigingsinstructies van de fabrikant te controleren.
P
- Pekelbak
- Pekelbak is het reservoir van een waterontharder waarin het onthardingszout ligt en waarin een laag water tot pekel oplost. Die pekel gebruikt het apparaat bij elke regeneratie om de hars weer met natrium te laden.
- Polyfosfaat
- Polyfosfaat is een doseerstof die in kleine hoeveelheden aan water wordt toegevoegd om kalk in oplossing te houden en leidingen te beschermen. Een polyfosfaatfilter verlaagt de hardheid niet, maar remt het neerslaan van kalk.
- Pompstation
- Pompstation is de productielocatie van een waterbedrijf waar grond- of oppervlaktewater wordt gewonnen, gezuiverd en het leidingnet in gepompt. De hardheid van je kraanwater hangt af van het pompstation dat jouw gebied voedt.
R
- Regeneratie
- Regeneratie is het spoelproces waarbij een waterontharder de volle hars met pekel uit de zoutbak doorspoelt. De hars neemt weer natrium op, het calcium en magnesium gaan met het spoelwater naar het riool.
- Resthardheid
- Resthardheid is de hardheid die water na ontharding nog heeft. In Nederland geldt voor onthard drinkwater een wettelijke ondergrens van 1 mmol/l, ofwel 5,6 °dH; onthard water mag niet zachter zijn dan dat.
S
- Stroomloze ontharder
- Stroomloze ontharder is een waterontharder op ionenwisseling die zonder elektriciteit werkt. De regeneratie wordt aangestuurd door de waterstroom en een mechanische volumemeter in plaats van door elektronica.
T
- Terugstroombeveiliging
- Terugstroombeveiliging is een keerklep of beveiligingseenheid die voorkomt dat water uit een toestel, zoals een waterontharder, terugstroomt in de drinkwaterleiding. Voor ontharders op ionenwisseling schrijft het waterbedrijf een beveiliging van het type CA voor.
- Teststrip
- Teststrip is een papieren of kunststof strookje met reagens dat na onderdompeling in water verkleurt en zo een indicatie geeft van de waterhardheid. Het is een snelle controle, geen laboratoriummeting.
- Tijdgestuurde regeneratie
- Tijdgestuurde regeneratie is een regelmethode waarbij een waterontharder op vaste tijden of na een vast aantal dagen regenereert, ongeacht hoeveel water er is verbruikt. De methode is eenvoudig maar vaak minder zuinig met zout en water.
V
- Volumegestuurde regeneratie
- Volumegestuurde regeneratie is een regelmethode waarbij een waterontharder het doorgestroomde watervolume meet en pas regenereert als de capaciteit van de hars bijna is verbruikt. Dit beperkt het zout- en waterverbruik.
W
- Waterhardheid
- Waterhardheid is de hoeveelheid opgeloste calcium en magnesium in water, uitgedrukt in mmol/l of °dH. Hoe meer van deze mineralen, hoe harder het water en hoe meer kalkaanslag er bij verwarming kan ontstaan.
- Waterfilter
- Waterfilter is een verzamelnaam voor apparaten die stoffen uit kraanwater verwijderen, zoals actiefkoolfilters, sedimentfilters, filterkannen en osmosesystemen. De meeste waterfilters verlagen de hardheid niet of nauwelijks.
- Waterbedrijf
- Waterbedrijf is het drinkwaterbedrijf dat in een bepaald gebied drinkwater wint, zuivert en levert, zoals Vitens, Dunea, Waternet, PWN of Brabant Water. Het publiceert de hardheid en samenstelling van het water per leveringsgebied.
- Waterontkalker
- Waterontkalker is een veelgebruikte benaming voor een waterontharder: een apparaat dat kalkaanslag voorkomt door calcium en magnesium uit het water te halen of de kalkvorming te beïnvloeden. Technisch is 'waterontharder' de juiste term.
- Waterdruk
- Waterdruk is de druk waarmee drinkwater uit de leiding komt, uitgedrukt in bar of kPa. Een waterontharder veroorzaakt drukverlies; Dunea noemt een drukval van ongeveer 0,7 bar (70 kPa) aan de tappunten.
Z
- Zacht water
- Zacht water is drinkwater met weinig opgelost calcium en magnesium. Volgens de indeling van Dunea valt 4 tot 8 °dH onder zacht water en 0 tot 4 °dH onder zeer zacht water.
- Zouttabletten
- Zouttabletten zijn geperste tabletten van zuiver natriumchloride voor de pekelbak van een waterontharder. Ze zijn de meest gebruikte vorm van onthardingszout voor huishoudelijke apparaten en worden in zakken verkocht.
- Zoutvrije ontharder
- Zoutvrije ontharder is een verzamelnaam voor apparaten die kalkaanslag willen beperken zonder zout en zonder ionenwisseling, zoals magnetische, elektronische of polyfosfaatsystemen. Ze verlagen de gemeten waterhardheid niet.
- Zoutverbruik
- Zoutverbruik is de hoeveelheid onthardingszout die een waterontharder per regeneratie of per jaar gebruikt. Het hangt af van de hardheid van het ingaande water, het waterverbruik van het huishouden, de capaciteit en de instellingen van het apparaat.